Onlangs werd in het Vlaams Parlement het decreet goedgekeurd dat streeft naar een versnelde afbouw van risicovolle, asbesthoudende materialen in gebouwen in Vlaanderen. Het doel is een asbestveilige toestand tegen 2040. Asbestveilig betekent niet dat er na 2040 geen asbest meer in Vlaamse gebouwen aanwezig zal zijn maar het betekent wel dat er geen blootstellingsrisico meer is bij normaal gebruik van het gebouw en dat de resterende asbesthoudende materialen veilig beheerd worden (bijvoorbeeld in geval van sloop). Daartoe creëert het decreet een kader voor de inventarisatie, het beheer en de verwijdering van asbesthoudende materialen.

In België geldt sinds 2001 een verbod op het gebruik van asbest in bouwtoepassingen. Gebouwen en infrastructuur die van voor dat verbod dateren, lopen dus een risico op de aanwezigheid van asbest en zullen door het nieuwe decreet aan bijkomende regels onderworpen worden.  Zeker voor gebouwen met een bouwjaar vroeger dan 1980 is de kans op aanwezigheid van asbesthoudende materialen zeer groot, zeker als er nog geen totaalrenovatie werd uitgevoerd. Problematisch is ook het feit dat bij veel van die asbesttoepassingen door veroudering en verwering het risico op blootstelling aan asbest verhoogt. Volgens schattingen bevatten Vlaamse gebouwen en infrastructuur nog zo'n 2 miljoen ton aan asbesttoepassingen.

Asbestinventaris voor risicobouwjaren

Om de aanwezigheid van asbest in constructies beter in kaart te kunnen brengen en waar nodig het beleid bij te sturen, is het cruciaal om de aanwezigheid van asbesthoudende materialen per locatie te inventariseren. Daarom voert het decreet de verplichting in om een asbestinventaris op te maken voor gebouwen met een risicobouwjaar, dat wil zeggen met bouwjaar 2000 of ouder.

Het herkennen van asbest in constructies is specialistenwerk  en daarom moet zo'n inventaris ter plaatse opgemaakt worden door een gecertificeerd asbestdeskundige. Die expert gaat ook na welk risico de aanwezige asbesthoudende materialen voor de bewoners, de gebruikers,… teweeg brengt. Daarnaast geeft hij aan welke asbesthoudende materialen verwijderd moeten worden, gekoppeld aan de decretale mijlpalen 2034 en 2040 voor publieke en residentiële constructies, en wordt een advies gegeven over de juiste verwijdermethodiek. Al die informatie wordt ingegeven in een centrale databank onder het beheer van OVAM. OVAM controleert de ingevoerde gegevens op volledigheid en ontvankelijkheid en genereert op basis daarvan een uniforme, locatiespecifieke rapportage van de veldgegevens: het asbestinventarisattest.

Voor een gemiddelde woning wordt de kostprijs voor de opmaak van een asbestinventaris geraamd op 350 EUR. OVAM levert asbestinventarisattesten af voor 35 EUR.

Wanneer is een asbestinventarisattest verplicht?

Bij de overdracht (bijvoorbeeld een verkoop) van een woning met bouwjaar 2000 of ouder zal de verkoper binnenkort een kopie van een geldig asbestinventarisattest moeten overhandigen aan de koper. De aanwezigheid van zo'n asbestinventarisattest zal ook in de authentieke akte opgenomen moeten worden. Uiterlijk tegen 31 december 2031 zal elke eigenaar van een gebouw met risicobouwjaar –of het intussen al verkocht werd of niet- moeten beschikken over een asbestinventarisattest.

Verhuurders zullen niet meteen verplicht worden om bij de aanvang van een nieuw huurcontract een asbestinventarisattest voor te leggen aan de huurder. Wel wordt de verhuurder verplicht om het asbestinventarisattest te delen met zijn huurder wanneer hij zo'n attest in zijn bezit heeft of krijgt. Concreet betekent dat dus dat het nieuwe decreet pas vanaf 2032 garandeert dat de huurders goed geïnformeerd zullen zijn over eventueel aanwezig asbest. Vanaf 2032 moet immers elke eigenaar en dus ook elke verhuurder beschikken over een asbestinventarisattest voor zijn gebouwen.

Bemerk dat de nieuwe regels er bij particuliere eigenaars niet meteen voor zullen zorgen dat alle asbest uit de woningen verdwijnt want er geldt geen verwijderingsplicht. Wel zullen kopers op de hoogte zijn van de aanwezigheid van asbest en ermee rekening houden in hun biedprijs. Omdat de overheid het goede voorbeeld wil stellen bevat het decreet wel een verplichting om alle risicovolle asbest tegen 1 januari 2034 te verwijderen uit openbare gebouwen.

Het Vlaams Parlement keurde onlangs het ontwerp van hoger vernoemd decreet goed. De daadwerkelijke invoering van de nieuwe wetgeving is voor binnen enkele maanden, waarschijnlijk na de zomer van 2019.