In de periode 2013-2016 is het ruimtebeslag in Vlaanderen toegenomen van 32,5% naar 33%. Dat zegt misschien niet veel maar in absolute cijfers betekent het dat we evolueerden van 443,000 ha ingenomen ruimte naar 450,000 ha ingenomen ruimte. In diezelfde periode werd dus elke dag 6.4 ha open ruimte ingenomen.

De meting van het ruimtebeslag gebeurt volgens de Europees gehanteerde definitie van "settlement area". Ruimtebeslag is daarin gedefinieerd als het aandeel van de ruimte ingenomen door huisvesting, industriële en commerciële doeleinden, transportinfrastructuur of recreatieve doeleinden. Enkele voor de hand liggende en ook enkele minder voor de hand liggende voorbeelden van ruimtebeslag: woningen, wegen, serres, maar ook tuinen, parken, voetbalvelden,… vallen onder ruimtebeslag.

Zoals uit bijgevoegde afbeelding blijkt, tekenen in Vlaanderen huizen en tuinen (39%) samen met wegen en spoorwegen (18%) voor meer dan de helft van het ruimtebeslag.

Slimmer omspringen met de ingenomen ruimte

Met de betonstop heeft Vlaanderen als doel om vanaf 2040 geen nieuwe open ruimte meer aan te snijden. We zullen dus efficiënter om moeten gaan met de al ingenomen ruimte. Hoe doe je dat?

  • door hergebruik: dankzij renovatie of sloop gevolgd door nieuwbouw wordt ingenomen ruimte opnieuw benut.
  • door intensivering: bij intensivering wordt het aantal activiteiten uitgeoefend op eenzelfde oppervlakte verhoogd. Denk aan ondergronds of op het dak parkeren, het toevoegen van een bijkomend woonverdiep,….
  • door tijdelijk ruimtegebruik: hierbij wordt een ruimte die voor de toekomst al een bepaalde bestemming kreeg, tijdelijk anders ingevuld. Het gaat dus om een tijdelijke invulling van de ruimte die het toekomstige gebruik niet hypothekeert.
  • door verweving: bij verweving worden verschillende activiteiten samengebracht in dezelfde ruimte. Dat kan gelijktijdig of alternerend gebeuren.

Het Vlaams Departement Omgeving heeft onlangs de website ruimtelijkrendement.be  gelanceerd.  Bouwprofessionals zoals architecten, omgevingsambtenaren, bouwheren,… kunnen er aan de hand van praktijkcases ideeën opdoen voor een kwalitatieve verdichting.